مقدمه

بیان این نکته لازم است که یکی از مسلّمات اسلامی این است که احکام شرع، تابع مصالح و مفاسد واقعی است. یعنی هر حکمی که در اسلام است به نفع دنیا و آخرت و به نفع جسم و روح انسان ها است.

پس هر جا دیدیم از طرف خداوند متعال عملی واجب گردیده می فهمیم در آن عمل مصلحتی است که به دست آوردن آن مصلحت به نفع خود ما است، اگر چه از آن آگاهی نداشته باشیم.

اگر خداوند متعال از عملی نهی نمود و چیزی را نجس اعلام کرد، می فهمیم به خاطر مفسده و ضرری است که از آن دوری لازم است. گرچه ممکن است ما به خاطر کمی اطلاعات علمی، به مفاسد و مصالح احکام پی نبریم، ولی بعدها بر اثر پیشرفت های علمی، بخشی از فلسفه احکام روشن می شود، همان گونه که سال ها پس از حکم به نجاست سگ، بعضی از علت های آن کشف گردیده است و آن این که: در روده سگ کِرم کوچکی به طول چهار میلی متر به نام «تینیا ایکینوسکوس» است.

وقتی از سگ مدفوع بیرون می آید، تخم های زیادی از این کِرم همراه مدفوع بیرون می آید و به اطراف مقعد سگ می چسبد. سگ به وسیله زبانش آن تخم ها را به قسمت های دیگر بدنش منتقل نموده و همه جا را آلوده می کند. اگر یکی از این تخم ها به معده انسان وارد شود، مرض های گوناگونی تولید می کند که احیاناً منجر به مرگ می شود.

دلایل نجاست سگ از نظر فقهی:

موضوع نجاست سگ یک مسئله فقهی است. در قرآن کریم در باره طهارت و نجاست سگ سخنی به میان نیامده است.  البته، این ­ گونه نیست که همه احکام   فقهی در قرآن کریم آمده باشد. قرآن کریم در احکام فقهی معمولاً به کلیات بسنده کرده است و تبیین و تفسیر آن را به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و به دنبال آن، امامان معصوم (علیهم السلام) سپرده است . برای نمونه هنگامی که به احکام فقهی نماز توجه می ­کنیم می بینم که احکام زیادی دارد در حالی که در قرآن کریم تعداد انگشت شماری از آن ها آمده است.

روایات؛ اجماع در فقه شیعه برخاسته از روایات فراوانی است که در کتاب­ های روایی آمده است. البته، درباره نجس بودن سگ روایاتی که از امامان (علیهم السلام) به دست ما رسیده دو گونه است. روایاتی که در آن ها واژه نجس به صراحت آمده است و روایاتی که در آن ها کلمه نجس به صراحت بیان نشده، بلکه از باب ملازمه، نجاست سگ فهمیده می شود. در این گونه روایات به تناسب پرسش هایی که از امام درباره آب نیم خورده سگ شده و جواب هایی که ائمه (علیهم السلام) داده اند نجاست سگ استفاده می شود؛ به چند مورد اشاره می شود :

الف . از امام صادق (ع) درباره سگ سؤال شد. آن حضرت فرمودند: "نجس است. آب نیم خورده سگ را دور بریزید و با آن وضو نگیرید، ظرف آب را ابتدا با خاک و سپس با آب بشویید"   (وسائل الشیعة، ج 3، باب نجاست کلب)

ب . ابن شریح از امام صادق (ع) در مورد نیم خورده سگ می پرسد که حضرت فرمودند: "نه، به خدا قسم، آن نجس است". (همان)

ج . ابی سهیل از امام صادق (ع) پرسید در مورد سگ، که حضرت سه بار فرمودند: "سگ نجس است".(همان)

دلیل احتمالی و عقلی نجاست سگ 
 

شاید بتوان به صورت احتمال بیان کرد که رابطه عاطفی انسان با سگ که او را از زندگی توحیدی اش باز می دارد می تواند یکی از دلایل نجاست او باشد، تا با نجس قرار داده شدن آن وارد حریم زندگی انسان مسلمان و متدین نشود. این که رابطه عاطفی با سگ برای مسیر توحیدی انسان و تعبدش و یا ارتباطات خانوادگی اش مضر است مشهود است چرا که در خیلی از مواقع انسان ها به خاطر این رابطه عاطفی و این که انسان ذاتا دوست دارد تبعیت شود و سگ به جهت نوع خلقتش وافادارترین موجود است و بسیار مطیع است، حاضر به ازدواج نیستند و یا پس از آن حاضر به بچه دار شدن نمی شوند و یا این که مانند یک بنده دچار خدمت به سگ و برطرف کردن نیاز های او می شوند. چرا که نیاز های عاطفی آن ها را برطرف می کند. و این خطرناک است. اما دلیل قرار دادن آن برای بحث نجاست با احتمال بیان شد چرا که تا وقتی مساله ای در بیانات اهل بیت علیهم السلام نیامده است نمی توان به صورت قطعی آن را به مساله فقهی نسبت داد.

خداوند متعال یه همچین حیوان وفاداری خلق کرد که نیاز های انسان را برای محافظت از اموال او مثل گله گوسفند یا باغ و بستان و یا شکار را برطرف کند و این حیوان تا پای جان از صاحب خود و اموال او محافظت کند. اما نجس شدن آن مانع ایجاد رابطه عاطفی سگ با انسان می شود. به هر حال می توان از لحاظ بررسی عقلی به این نتیجه رسید که سگ بازی که از صفات نهی شده دین اسلام است و به انسان های ناپاک به عنوان یک ویژگی منفی نسبت داده شده است مانع مسیر توحیدی انسان می شود.