آداب تعليم و تعلم در اسلام
![آداب تعليم و تعلم در اسلام](https://alhassanain.org/templates/Capusan/images/wait.gif)
نویسنده: دكتر سيد محمد باقر حجتى
گروه: اخلاق اسلامی
![آداب تعليم و تعلم در اسلام آداب تعليم و تعلم در اسلام](books/0023_adab_talim_wa_taalom_dar_eslam/images/cover.jpg)
نویسنده: دكتر سيد محمد باقر حجتى
گروه: مشاهدات: 47186
دانلود: 9033
توضیحات:
- زندگى نامه شهيد ثانى
- مقدمه
- نام و نسب و بيت شهيد ثانى
- سيما و اندام شهيد ثانى
- شهيد ثانى همزمان با حيات پدر
- سفرهاى علمى
- 1 - ميس
- 2 - كرك نوح
- مراجعت به وطن
- 3 - دمشق
- 4 - مصر
- در سوى بازگشت به وطن
- 5 - سفر به حجاز
- 6- زيارت اعتاب مقدسه در عراق
- 7- بيت المقدس
- 8- بلاد روم شرقى و قسطنطنيه
- آهنگ زيارت دوباره اعتاب مقدسه در عراق
- 9- ورود به عراق
- 10- بعلبك
- بازگشت دائمى به موطن اصلى
- اساتيد شهيد ثانى
- الف - جبع
- ب - ميس
- ج - كرك نوح
- د- دمشق
- ه- مصر
- و- بيت المقدس
- ز- قسطنطنيه
- مؤ لفات و آثار علمى شهيد ثانى
- مقدمه
- الف - كتب و رساله هاى فقهى
- ب - كتب اصول فقه
- ج - كتب مربوط به علوم حديث
- د- كلام
- ه- اخلاق و عرفان
- و- تفسير
- ط - اجازات
- ى - جنگ و مجموعه
- شهيد ثانى از ديدگاه علماء و دانشمندان اسلامى
- 1- ابن العودى
- 2- صاحب (المقابيس )
- 3- شيخ حر عاملى
- 4- شيخ يوسف بحرانى ، صاحب كتاب (الحدائق )
- 5- تفرشى در كتاب (نقدالرجال )
- 6- خوانسارى ، صاحب (روضات الجنات )
- 7- حاج ميرزا حسين نورى محدث
- 7- علامه مامقانى
- 8 - علامه امينى
- نيل به مرحله اجتهاد و افتاء
- شهيد ثانى و مقام او در شاعرى
- علل و عوامل شهادت شهيد ثانى
- پيش بينى شهيد ثانى درباره شهادت خود
- كيفيت شهادت شهيد ثانى
- آغاز ترجمه كتاب (منية المريد)
- شكوه علم و دانش و دانشمندان
- علل ناكامى در علم
- الف - عظمت و شكوه علم و علماء و متعلمان از ديدگاه قرآن كريم
- فرازهائى ديگر از شكوه و عظمت علم و علماء
- امتيازات ويژه علماء و دانشمندان
- 1- ايمان
- 2- اعتقاد به توحيد و يگانگى خداوند
- 3- اندوه و تاءثر و گريستن از بيم پروردگار
- 4- خشوع و انعطاف درونى
- 5 - ترس و بيم از خدا
- ب - والائى مقام علم و علماء و متعلمان در منطق سنت و احاديث نبوى
- ج - فضيلت علم و علماء و متعلمان از نظرگاههاى امامان شيعه عليهمالسلام
- سخنان اميرالمؤ منين على عليهالسلام
- (علم و دانش بر مال و ثروت ، به هفت دليل مزيت و برترى دارد
- امام سجاد، زين العابدين عليهالسلام
- امام باقر عليهالسلام
- امام صادق عليهالسلام
- امام كاظم عليهالسلام
- د - سخنان معصومان چهارده گانه عليهمالسلام از كتاب (تفسيرالعسكرى عليهاالسلام ) در بيان عظمت علم
- 1- پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم
- 2- اميرالمؤ منين على عليهالسلام
- 3- فاطمه زهراء (سلام الله عليها)
- 4- امام حسن مجتبى عليهالسلام
- 5 - امام حسين عليهالسلام
- 6- على بن الحسين ، امام سجاد عليهالسلام
- 7- محمد بن على ، امام باقر عليهالسلام
- 8 - جعفر بن محمد، امام صادق عليهالسلام
- 9- موسى بن جعفر، امام كاظم عليهالسلام
- 10- على بن موسى ، امام رضا عليهالسلام
- 11- محمد بن على ، امام جواد عليهالسلام
- 12- على بن محمد، امام على النقى عليهالسلام
- 13- حسن بن على ، امام حسن عسكرى عليهالسلام
- 14- حضرت ولى عصر، امام زمان (عجل الله تعالى فرجه الشريف )
- ه- اهميت و ارزش علم و دانش از نظرگاههاى حكماء و كتب كهن آسمانى
- لقمان
- توراة
- زبور
- انجيل
- و - سخن فرزانگان دين و دانش درباره علم و علماء و دانشجويان
- ابى ذر غفارى
- وهب بن منبه(126)
- سخن عارفان در مزاياى علم
- آثار نيك همنشينى با دانشمندان
- آثار متفاوت همنشينى با طبقات مختلف
- راه بهشت و سعادت جاويد در دست چه كسانى است ؟
- طبقه بندى دانشمندان و تفاوت درجات آنها: علماء، حكماء و كبراء
- ز - رهنمودهاى عقل و خرد در فضيلت علم و علماء
- باب اول : آداب و وظائف معلم و شاگرد
- 1- ضرورت و لزوم اخلاص و پاكسازى نيت
- الف - رهنمودهاى قرآن كريم براى ايجاد اخلاص نيت
- ب - سخنان پيامبر گرامى اسلام صلىاللهعليهوآلهوسلم در اهميت اخلاص نيت
- ج - احاديث شيعى درباره خلوص نيت
- گروه بندى طالبان علم و دانشجويان
- امام باقر عليهالسلام و سخنان او در رده بندى علماء و دانشمندان
- د - راه و رسم اخلاص نيت در سخنان بزرگان و راهبران دينى
- خضر عليهالسلام
- عيسى عليهالسلام
- ه- شيطان براى از ميان بردن اخلاص دانشمندان همواره در كمين است
- قلت اخلاص برخى از علماء
- علائم فريب خوردگى از شيطان
- شيطان از در ديگرى وارد مى شود
- چشمه ديگرى از نيرنگهاى شيطانى
- راه گريز از تيررس نيرنگهاى شيطان
- شيطان از هر درى وارد مى شود
- 2- عمل به علم - يا - لزوم همآهنگى رفتار معلم و شاگرد با علم و آگاهى آنها
- الف - احاديث درباره به كارگرفتن علم
- ب - نكته هاى جالب و مثالهاى هشداردهنده درباره دانشمندان فاقد عمل
- ج - بايد ديد كه شيطان چگونه دام گسترى مى كند
- د - پالايش دل از رذائل اخلاقى
- فقه و علم واقعى چيست ؟
- ه- چند نمونه و مثال عبرت انگيز درباره دانشمندان غيرواقعى
- نتيجه عدم توكل به خداوند متعال
- 4
- 5 - عفت نفس و علو همت
- 6- قيام به وظائف و شعائر دينى و تاءدب به موازين اخلاقى
- بخش دوم : آداب و وظائف معلم و شاگرد در درس و ساير اشتغالات
- 1- مداومت و استمرار بحث و اشتغالات علمى
- 2
- الف - احاديث در نكوهش جدال و ستيز در بحث
- ب - انواع جدال با مردم
- د - بايد مراقب دسيسه هاى ابليس باشيم
- 4- انعطاف و تسليم بودن در برابر حق
- 5 - آمادگى قبلى معلم و شاگرد براى درس
- 6- رعايت نظافت و پاكيزگى ، و لزوم آراستن ظاهر
- نوع دوم : آداب و وظائف ويژه معلم
- بخش اول : آداب و وظائف ويژه معلم نسبت به خود
- مقدمه
- 1- احراز صلاحيت و شايستگى در امر تعليم
- 2- حفظ حيثيات و شئون علم و دانش
- 3- به كارگرفتن علم
- 4- حسن خلق و فروتنى
- 5 - دريغ نورزيدن از تعليم علم
- 6- كوشش در بذل و اعطاء و انفاق علم
- 7- احتراز از مواضع تهمت و لزوم هماهنگى رفتار و گفتار معلم
- 8 - شهامت معلم در اظهار حق ، و جلوگيرى از تخلف
- بخش دوم : آداب و وظائف ويژه معلم با شاگردان و دانشجويان
- 1- ايجاد خلوص نيت در شاگردان - يا - اعلام امكان وصول به مقام والاى علمى در سايه ايمان
- 2- تشويق - يا - ايجاد شوق و دلبستگى به علم و دانش در شاگردان
- 3- لزوم مواسات و دلسوزى معلم نسبت به شاگردان
- 4- استفاده از روشهاى مختلف تنبيه براى منع از تخلف شاگردان
- 5 - فروتنى و نرمش معلم نسبت به شاگردان
- 6- تفقد از احوال دانشجويان - يا وظيفه معلم در صورت غيبت شاگرد از جلسه درس
- 7- اطلاع از نام و مشخصات شاگرد
- 8 - القاء مطالب علمى بايد در خور استعداد شاگردان باشد
- 9- تفهيم ترتیب و تسلسل منطقى اشتغالات دينى و علمى به شاگردان
- 10- كوشش در تقريب مطالب به ذهن شاگردان و رعايت استعداد آنها
- 11- ذكر ضوابط و قواعد كلى علوم ضمن تدريس آنها
- 12- تشويق شاگردان به اشتغالات علمى و تحريص بر تكرار دروس و آزمايش هوش و استعداد آنها
- 13- طرح مسائل دقيق و پرسش كردن از شاگردان و آزمايش هوش
- 14- احترام به شخصيت شاگرد و اعتراف به اهميت افكار او
- 15- رعايت مساوات در التفات و محبت به شاگردان
- 16- رعايت نوبت شاگردان زياد در شروع به تدريس
- 17- رعايت امتياز استعداد و تفاوتهاى هوش شاگردان
- 18. لزوم آزمايش هوش و استعداد و ذوق شاگردان به منظور اشتغال به كتاب يا فن خاص
- 19- عدم تقبيح علومى كه معلم در آن تخصص ندارد
- 19- ارشاد شاگردان به معلمان شايسته
- 20- آماده ساختن و معرفى معلمان لايق براى جامعه
- بخش سوم : آداب و وظائف ويژه معلم در امر تدريس و جلسه درس
- 1- آراستن و پيراستن ظاهر به منظور تجليل از مقام علم و دانش
- 2- دعاء و حفظ همبستگى معلم با خدا در حين شروع به انجام وظيفه
- 3- ادامه و استمرار اين همبستگى با خدا براى توفيق در درس
- 4- جلوس آميخته با وقار و نزاكت و ادب
- 5 - تعيين و تنظيم جهت و سمت جلوس معلم در جلسه درس
- 6- پالايش قصد و هدف
- 7- حفظ وقار و متانت در جلسه درس
- 8 - طرز توجه و نگاه معلم به شاگردان بايد حساب شده باشد
- 9- احترام ويژه به شاگردان بافضيلت و قدردانى از مزاياى آنها
- 10- تلاوت قرآن و خواندن دعاء قبل از تدريس
- 11- استفاده از بهترين قواعد و روش تدريس و تفهيم
- 12- رعايت ترتیب منطقى علوم و دانشها در امر تدريس
- 13- رعايت اعتدال و اقتصاد در بيان و توضيح مطالب
- 14- مصونيت معلم از عوارض مخل مزاجى و روحى
- 15- توجه به فضاى جلسه درس - يا - جلسه درس و اهميت هواى آزاد
- 16- رعايت مصالح شاگردان و مصالح اهم در تقديم و تاءخير وقت تدريس
- 17- رعايت تناسب صدا با محيط درس
- 18- حزم و احتياط براى حفظ نظم و پاسدارى از آرامش ، و پيشگيرى از مراء وجدال در جلسه درس
- 19- ايجاد انضباط و حس مسئوليت اخلاقى در شاگردان
- 20- رفق و مدارا در مورد كيفيت پاسخ به پرسشهاى شاگردان
- 21- محبت و التفات معلم و گشاده روئى او نسبت به شاگرد تازه وارد
- 22- وظيفه معلم ، همزمان با ورود عالم و دانشمند به جلسه درس
- 23- اعتراف به عجز و ناتوانى در مسائلى كه بدآنها احاطه ندارد
- 24- تذكر لغزش و اشتباه ، قبل از پايان يافتن درس
- 25- اعلام به پايان يافتن درس
- 26- بايد درسها با نصايح اخلاقى پايان گيرد
- 27- ختم جلسه درس با دعاء
- 28- درنگ نمودن در جلسه درس پس از پايان گرفتن آن
- 29- تعيين مهتر و رئيس براى شاگردان
- 30- دعاء به هنگام برخاستن از جلسه درس
- نوع سوم : آداب و وظائف ويژه شاگرد
- 1- تصفيه و پالايش دل از آلودگى ها
- 2- فرصت هاى زندگانى را بايد غنيمت شمرد
- 3- گسيختن علائق و عوائق مادى از خويشتن
- 4- پرهيز از تاءهل و تشكيل خانواده
- 5 - بر حذر بودن از معاشرت نادرست
- 6- مداومت بر تحرك و كوشش علمى
- 7- علو همت و كوشش در پويائى از مقام والاى علمى
- 8 - رعايت مدارج علوم و دانشها از لحاظ اهميت
- بخش دوم : آداب و آئين زندگانى شاگرد با استاد و راهبر و پيشواى خود، و وظائف ضرورى او در بزرگداشت حرمت وى
- مقدمه
- الف - بزرگداشت مقام استاد
- ب - نكات جالب تربيتى در داستان موسى و خضر عليهماالسلام
- ج - چند نكته تربيتى ديگر در سخنان خضر
- بازگشت به موضوع وظائف شاگرد نسبت به استاد
- 1- ضرورت كاوش و جستجو از استاد و معلم لايق و شايسته
- 2- بايد استاد را به عنوان پدر واقعى و روحانى تلقى كرد
- 3- استاد را بايد به عنوان پزشك معالج جان و روان برشمرد
- 4- ارج نهادن به استاد و تجليل از مقام علم و دانش
- 5 - تواضع و فروتنى در برابر استاد
- 6- لزوم ترجيح راءى و نظريه استاد بر راءى و نظريه خود
- 7- بايد از استاد به احترام ياد كرد
- 8 - حق شناسى از استاد و سرمشق گفتن از او
- 9- سپاسگزارى از ارشاد و هشدارهاى استاد
- 10- تحمل جور و تندرويهاى استاد
- 11- بايد در انتظار استاد و شرفيابى از محضر او بسر برد
- 12- رعايت ادب و نزاكت براى ورود به مجلس خصوصى استاد
- 13- آراستن و پيراستن برون ، و آمادگى درون به هنگام ورود بر استاد
- 14- آمادگى روحى و ذهنى شاگرد براى درس
- 15- عدم ايجاد مزاحمت براى اشتغالات استاد
- 16- نبايد شاگرد مانع استراحت استاد گردد
- 17- وقت تدريس را نبايد بر استاد تحميل نمود
- 18- تنظيم كيفيت جلوس شاگرد در محضر استاد
- 19- تعيين جهت جلوس شاگرد، كجا و چگونه در جلسه درس قرار گيرد؟
- 20- شاگرد بايد مراقب حركات و رفتار و حالات خود در محضر استاد باشد
- 21- تنظيم صدا و مواظبت از رفتار و گفتار در پيشگاه استاد
- 22- رعايت لطف بيان هنگام گفتگوى با استاد
- 23- جبران و تدارك كمبودهاى سخن استاد با اشارات لطيف
- 24- رعايت ادب و نزاكت در خطاب به استاد
- 25- ناديده گرفتن سبق لسان و لغزش زبان استاد
- 26- پيشدستى نكردن شاگرد به پاسخ پرسش ها در محضر استاد
- 27- لزوم تمركز حواس و استماع دقيق به سخنان استاد
- 28- ارج نهادن به توضيحات استاد
- 29- عدم تكرار سؤ ال هاى فرساينده و تلف كننده فرصت
- 30- سؤ ال به موقع شاگرد
- 31- دلنشين بودن سؤ ال شاگرد
- 32- نبايد از سؤ ال و پرسش - و خاطر شرم و حياء دريغ ورزيد
- 33- شهامت شاگرد در اعتراف به عدم درك مطلب علمى
- 34- ايجاد آمادگى براى سرعت انتقال در فهم سخن استاد
- 35- رعايت نزاكت و ادب در اخذ و عطاء
- 36- رعايت نكته هاى باريكتر از مو، در ارج نهادن به مقام استاد
- 37- حفظ حريم استاد به هنگام جلوس و اقامه نماز
- 38- كوشش هاى بى دريغ شاگرد نسبت به استاد
- 40- بايد حركت و راه رفتن در معيت استاد، نمايانگر احترام و محبت به او باشد
- بخش سوم : آداب و وظائف شاگرد در دانش آموختن و قرائت درس و تكيه گاههاى او دررابطه با استاد و رفقاء و همدرسها
- 1- ضرورت حفظ كردن قرآن كريم - يا - نخستين و اساسى ترين ماده درسى شاگردان
- 2- بايد مطالعات و اشتغالات علمى شاگرد، در خور فهم و استعداد او باشد
- 3- تصحيح درس و معلومات قبل از اندوختن آن در حافظه
- 4- بايد جبران لغزش هاى استاد تواءم با حفظ حرمت او صورت گيرد
- 5 - استمرار در سعى و كوشش و بررسى محفوظات
- 6- برنامه ريزى ساعات شبانه روزى براى اشتغالات علمى
- 7- انتخاب روز و ساعت ويژه براى آغاز به درس
- 8 - شدت اهتمام در مطالعه و بررسى مسائل مربوط به درس حديث
- 9- دقت و بررسى مطالعات و محفوظات و منابع آن ها
- 10- صيانت و پاسدارى از دانش و سرمايه هاى علمى از طريق كتابت و نگارش آن
- 11- اغتنام فرصت دوران نشاط و جوانى و لزوم والائى همت
- 12- حفظ همبستگى و ادامه استمرار شركت در جلسات درس
- 13- رعايت آداب ورود به جلسه درس
- 14- رعايت موازين جلوس در جوار معلم
- 15- رعايت حق اولويت ديگران نسبت به محل جلوس
- 16- رعايت ادب و نزاكت نسبت به حاضران جلسه درس
- 17- نبايد محل جلوس ديگران را اشغال كرد
- 18- شاگرد بايد در رده حلقه درس قرار گيرد
- 19- نبايد هنگام جلوس ، ميان دو فرد ماءنوس ، جدائى انداخت
- 20- رعايت آسايش حاضران
- 21- عدم مداخله در درس ديگران
- 22- عدم مداخله و مشاركت در سخن ديگران
- 23- ادب نگاه داشتن با استاد و شاگردان
- 24- رعايت نوبت در درس
- 25- رعايت موازين جلوس در محضر استاد
- 26- كسب اجازه از محضر استاد و خواندن دعاء به هنگام قرائت درس
- 27- اهتمام به مذاكره و تكرار و اعاده سخنان استاد
- 28- حفظ حرمت استاد به گاه مباحثه و اعاده درس
- 29- رعايت موازين اخلاقى در نحوه مذاكرات علمى
- 30- وظائف علمى و اخلاقى دانشجويان برجسته
- باب دوم : آداب فتوى و مفتى و مستفتى
- مقدمه
- الف - آيات قرآنى راجع به صادر كردن حكم و فتوى
- ب - احاديث مربوط به فتوا
- ج - گفتار بزرگان دين درباره حساس بودن مسئله صدور فتو ا
- نوع اول : شرائط و امورى كه بايد هر مفتى واجد آنها باشد
- نوع دوم : احكام و آداب مفتى
- 1- تحصيل زمينه هاى افتاء و اجتهاد، واجب كفائى است
- 2- اعتدال مزاجى و روانى مفتى در حين فتوا دادن
- 3- وظيفه مفتى و مستفتى به هنگام تغيير راءى مفتى
- 4- آيا در مورد حوادث مشابه و متعاقب ، لازم است در فتوا تجديد نظر شود؟
- 5 - بايد مفتى به طرز تعبير مراجعان آشنا باشد
- نوع سوم : در آداب فتوا و صادر كردن حكم
- 1- اختيار مفتى در ايراد پاسخ كتبى و شفاهى به استفتاآت
- 2- بيان مفتى بايد صحيح و قابل فهم توده مردم باشد
- 3- پاسخ اجمالى و يا تفصيلى به سؤ الات استفتاءكنندگان
- 4- رعايت ترتيب در پاسخ به سؤ الات متعدد
- 5 - سؤ ال و استفتاء نبايد به خط مفتى باشد
- 6- هماهنگى پاسخ با پرسش سائل
- 7- رفق و مدارا با استفتاءكننده در تفهيم جواب مسئله
- 8 - ضرورت دقت مفتى در مطالعه نامه استفتاء
- 9- اصلاح و جبران لغزشها و كمبودهاى موجود در نامه استفتاء
- 10- مشورت با حاضران درباره محتواى نامه استفتاء
- 11- بايد پاسخ نامه استفتاء از لحاظ خط و نگارش ، واضح باشد
- 12- بايد در پاسخ نامه استفتاء تجديد نظر نمود
- 13- محل نگارش پاسخ در نامه استفتاء
- 14- دعاء و نيايش به درگاه خداوند متعال به هنگام افتاء و صادر كردن حكم
- 15- چه عباراتى را بايد بر آغاز و پايان جواب نامه استفتاء افزود؟
- 16- فتوا را بايد با مداد نوشت
- 17- پاسخ نامه استفتاء بايد در عين اختصار، روشن باشد
- 18- حزم و احتياط و عدم سراسيمگى در پاسخ به استفتاء
- 19- يادآورى هاى لازم در مورد سؤ الات مربوط به ارث
- 20- بايد پاسخ استفتاء، هوشمندانه نگارش شود تا مستفتى نتواند در آن دستكارى نمايد
- 21- عدم توسل به حيل شرعيه و لزوم راه گشايى در برابر مشكلات مستفتى
- 22- موقع شناسى مفتى به هنگام فتوا
- 23- رعايت نوبت در پاسخ به استفتاآت
- 24- كيفيت جبران و تدارك پاسخهاى نادرست مفتيان ديگر در نامه استفتاء
- 25- كيفيت پاسخ به استفتاآت مبهم و مردد
- 26- ذكر دليل فشرده فتوا و تاءكيد و تشديد در پاسخ ، در موارد مناسب
- نوع چهارم : در احكام و آداب و مشخصات مستفتى
- 1- صفات و مشخصات مستفتى
- 2- ضرورت فحص و تحقيق و از مفتى و مجتهد جامع الشرائط
- 3- انتخاب مفتى و مرجع تقليد در صورت تعدد مراجع و مفتيان
- 4- آيا تقليد از مجتهد ميت جائز است ؟
- 5 - آيا مقلد و مستفتى در مورد هر مسئله جديدى از لحاظ انتخاب مرجع تقليد آزاد است؟
- 6- آيا درباره يك مسئله كه در دو موقع اتفاق مى افتد بايد استفتاء را تجديدنمود؟
- 7- راه آگاهى و اطمينان به فتواى مجتهد
- 8 - رعايت ادب و نزاكت در حين سؤ ال و استفتاء از مجتهد
- 9- كيفيت فراهم آوردن خطوط جوابيه مجتهدان بر روى نامه استفتاء
- 10- اهميت كيفيت نگارش نامه استفتاء
- 11- دعاء به مجتهد هنگام نگارش نامه استفتاء
- 12- در صورت عدم دسترسى به مفتى ، تكليف مستفتى چيست ؟
- باب سوم : در مناظره و شرايط و آداب و آفات آن
- مقدمه
- 1- بايد مناظره به منظور اثبات حق انجام گيرد نه به خاطر تظاهر و رياء
- 2- اولويت و اهميت والاى امر به معروف و نهى از منكر نسبت به مناظره
- 3- اجتهاد - يا - شرط مناظره در احكام دينى
- 4- حق و حقيقت - يا - هدف اساسى مناظره
- 5 - شايسته است جلسه مناظره از تيررس ديد مردم به دور باشد
- 6- بايد مناظره كننده ، پوياى حق باشد
- 7- ضرورت به كار داشتن انصاف در مناظره
- 8 - مناظره بايد با افراد برجسته علمى صورت گيرد
- فصل دوم : آفات و نتايج سوء بحث و مناظره نادرست
- مقدمه
- 1- عدم پذيرش حق از رهگذر مناظره تواءم باجدال و ستيزه جوئى
- 2- تظاهر و رياكارى
- 3- خشم و غضب
- 4- حقد و كينه توزى
- 5 - رشك و حسد
- 6- بريدن از افراد و كناره جوئى از مردم
- 7- سخنان ناروا و گفتارهاى حرام
- 8 - تكبر و خودبزرگ بينى و برترى جوئى نسبت به ديگران
- 9- كنجكاوى از عيوب مردم و خرده گيرى از آنها
- 10- بدخواهى و احساس شادى از اندوه و بدبختى ديگران
- 11- تزكيه نفس و خودستائى
- 12- نفاق و دوروئى
- باب چهارم : آداب و آئين نگارش و نگاه دارى كتاب كه ابزار علم و دانش است
- 1- اهميت كتابت و نگارش و فوائد آن
- 2- بايد نويسنده داراى خلوص نيت باشد
- 3- اهميت جمع آورى كتب مفيد و مورد نياز
- 4- استنساخ كتب در چه شرائطى روا است ؟
- 5 - فوائد معنوى عاريه و امانت دادن كتب به ديگران
- 6- لزوم صيانت و اعاده سريع كتب عاريتى به صاحبان آنها
- 7- حدود استفاده و بهره گيرى از كتب عاريتى
- 8 - دقت در نگاهدارى كتاب به هنگام مطالعه و استنساخ
- 9- كيفيت چيدن كتب و ترتيب آنها
- 10- نبايد كتاب را دست افزار حوائج روزمره قرار داده ، و به آن صدمه اى وارد ساخت
- 11- بايد كتب خريدارى شده را - به منظور اطمينان به صحت و تماميت آن - بازبينى ووارسى كرد
- 12- بايد نگارش نام خداوند متعال و پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم وائمه عليهمالسلام و بزرگان دين (رضوان الله عليهم )، باتجليل و احترام از آنهاتواءم باشد
- 13- نبايد نويسنده ، اهتمام خويش را به حسن خط محدود سازد؛ بلكه بايد روشن وخوانا بنويسد
- 14- كيفيت انتخاب و آماده ساختن قلم براى نگارش
- 15- شيوه نگارش حروف و كلمات
- 16- پيوسته نگارى كلمات وابسته بهم
- 17- اطمينان به صحت نوشتار از طريق مقابله آن با نسخه مورد اعتماد
- 18- بكاربردن مشخصات املائى در مورد حروف و كلمات
- 19- نكاتى كه بايد پس از تصحيح كتاب رعايت گردد = تدارك اشتباهات
- 20- راه و رسم پيراستن نوشته هاى زائد و بكاربردنعمل (ضرب ) در نوشتار
- 21- كيفيت تخريج و تدارك عبارت از قلم افتاده در نبشتار
- 22- فوائد مقابله و تصحيح كتاب در معيت شخصيتهاى علمى مورد اعتماد
- 23- بكاربردن مشخصات املائى و تنوع قلم در راءس مطالب
- 24- كيفيت حاشيه نويسى و نگارش نكات سودمند درهامش كتاب
- 25- عناوين و ابواب و فصول و شرح و متن كتاب را بايد چگونه نوشت ؟
- خاتمه : درباره مطالب مهم و باارزش
- فصل اول : در اقسام علوم شرعى و دانشهاى اصيل دينى
- سخنان امام صادق عليهالسلام درباره ارزش و اهميت حديث
- فصل دوم : علوم و دانشهاى فرعى دينى
- اما معرفت به خداوند متعال و متعلقات آن
- اما كتاب عزيز، يعنى قرآن كريم
- اما حديث نبوى
- اما فقه
- اما كلام
- اما منطق
- مطلب دوم : درجات و مراتب اهميت علوم دينى و مسائل مربوط به آن
- الف - واجب عينى
- 1- اعتقاد
- 2- فعل
- 3- ترك
- ب - واجب كفائى
- فرع
- ج - سنت و وظائف مستحب
- د - علومى كه تحصيل آن ها مطلقا و يا به طور مشروط حرام است
- ه - - دانشهائى كه تعليم و تعلم آنها مكروه است
- و - علوم و دانشهاى مباح
- مطلب سوم : ترتيب و تسلسل علوم دينى در رابطه بامحصل و دانشجو
- 1- حفظ قرآن كريم و تجويد آن بر مبناى ضوابط معتبر،اشتغال ورزد؛
- 2- علم صرف
- 3- علم نحو
- 4- علوم عربيت ديگر
- 5 - فن منطق
- 6- علم كلام
- 7- علم اصول فقه
- 8 - علم دراية الحديث
- 9- قرائت حديث
- 10- تفسير آياتى از قرآن كريم
- 11- كتب فقهى
- 12- تفسير كامل كتاب آسمانى
- تنوع تفاسير قرآن كريم
- 13- حكمت -
- 14- حكمت عملى -
- 15- علم حقيقى -
- 16- عمل و رفتار
- تتمه كتاب : سفارش و اندرزهاى شهيد ثانى به دانشجويان
- 1- انتخاب مدارس با توجه به حال و هدف بنيانگذاران و وقف كنندگان آنها
- 2- ويژگيها و وظائف مدرس و معيد: (دستيار) در مدارس
- وظائف مدرس و معلم ساكن در مدرسه
- رعايت برنامه و وقت معين براى جلوس در مدرس ومحل افاضه درس
- وظائف معيد و دستيار مدرس نسبت به شاگردان رسمى و غيررسمى
- 3- آگاهى از شرائط مدرسه و اهتمام در عمل به آنها
- 4- وظائف محصلين غيررسمى نسبت به دروس و شاگردان رسمى مدرسه
- 5 - ترك معاشرت بى ثمر با همگنان و اهتمام به اداء وظائف مربوط به اهداف مدرسه
- 6- رعايت حقوق اهل مدرسه و عفو و گذشت از بديهاى آنها
- 7- بايد قبل از سكناى در مدرسه و انتخاب اتاق ، همسايگان را ارزيابى كرد
- 8 - آداب ورود و خروج و راه رفتن و بالا رفتن و پائين آمدن در مدرسه
- 9- بايد از نشستن و راه رفتن در جاى هاى نامناسب خوددارى كرد
- 10- تجنب و خوددارى از پاره اى اعمال مباح در مدرسه
- برحذر بودن محصل از عادات و كارهاى زشت
- 11- نكاتى ظريف درباره آداب مربوط به جلسه درس
- فهرست مطالب