حضرت معصومه سلاماللهعلیها در آیینه روایات اهلبیت علیهمالسلام
احادیثی پیرامون حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها و جایگاه والای ایشان
حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، دختر گرامی امام موسی کاظم علیهالسلام و خواهر بزرگوار امام رضا علیهالسلام، از بانوان برجسته خاندان اهلبیت علیهمالسلام است که در روایات، مقام معنوی و جایگاه ویژهای برای ایشان بیان شده است.
احادیث نقلشده از ائمه معصومین علیهمالسلام درباره فضیلت زیارت آن حضرت، مقام شفاعت ایشان و جایگاه شهر قم، نشاندهنده عظمت این بانوی کریمه و منزلت رفیع ایشان در فرهنگ اهلبیت علیهمالسلام است.
فضیلت شهر قم و مقام حضرت معصومه سلاماللهعلیها در روایت امام صادق علیهالسلام
امام صادق علیهالسلام درباره جایگاه قم و حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها فرمودند:
«إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکَّةُ، أَلَا إِنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَةُ، أَلَا وَ إِنَّ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیهالسلام حَرَماً وَ هُوَ الْکُوفَةُ، أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْکُوفَةُ الصَّغِیرَةُ، أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمَانِیَةَ أَبْوَابٍ، ثَلَاثَةٌ مِنْهَا إِلَى قُمٍّ، تُقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بِنْتُ مُوسَى، وَ تَدْخُلُ بِشَفَاعَتِهَا شِیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِم.»
خداوند حریمی دارد و آن مکه است؛ رسول خدا صلیاللهعلیهوآله نیز حرمی دارد و آن مدینه است؛ امیرالمؤمنین علیهالسلام نیز حرمی دارد و آن کوفه است. آگاه باشید که قم، کوفه کوچک است. بهشت دارای هشت در است که سه در از آنها به سوی قم گشوده میشود. در این شهر بانویی از فرزندان من که نام او فاطمه دختر موسی است، از دنیا میرود و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت میشوند.
حرکت حضرت معصومه سلاماللهعلیها به سوی خراسان و رساندن پیام ولایت
یک سال پس از هجرت امام رضا علیهالسلام به خراسان، حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها به شوق دیدار برادر بزرگوار خویش و برای ادای رسالت زینبی و رساندن پیام ولایت، همراه گروهی از برادران و برادرزادگان خود به سوی خراسان حرکت کردند.
آن حضرت در مسیر این سفر، در هر شهر و منطقهای مورد استقبال مردم مؤمن و علاقهمند به اهلبیت علیهمالسلام قرار میگرفتند.
حضرت معصومه سلاماللهعلیها نیز همچون عمه بزرگوارشان حضرت زینب کبری سلاماللهعلیها، پیام مظلومیت و غربت برادر گرامی خود را به مردم مسلمان و مؤمن میرساندند و مخالفت خود و خاندان اهلبیت علیهمالسلام را با حکومت حیلهگر بنیعباس آشکار میکردند.
فضیلت زیارت حضرت معصومه سلاماللهعلیها در کلام اهلبیت علیهمالسلام
روایت امام رضا علیهالسلام
سعد بن سعد از امام رضا علیهالسلام درباره حضرت فاطمه بنت موسی علیهماالسلام پرسید. امام رضا علیهالسلام فرمودند:
«مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ.»
هر کس او را زیارت کند، پاداش او بهشت است.[1]
روایت امام جواد علیهالسلام
امام جواد علیهالسلام درباره زیارت قبر عمه بزرگوارشان، حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، فرمودند:
«مَنْ زَارَ قَبْرَ عَمَّتِی بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ.»
هر کس قبر عمهام را در قم زیارت کند، پاداش او بهشت است.[2]
روایت امام صادق علیهالسلام
امام صادق علیهالسلام فرمودند:
«مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ.»
هر کس آن حضرت را زیارت کند، در حالی که آگاه به حق و مقام او باشد، بهشت پاداش او خواهد بود.[3]
جایگاه قم به عنوان حرم اهلبیت علیهمالسلام
امام صادق علیهالسلام در روایتی درباره جایگاه ویژه شهر قم فرمودند:
«أَلَا إِنَّ حَرَمِی وَ حَرَمَ وُلْدِی مِنْ بَعْدِی قُم.»
آگاه باشید که حرم من و حرم فرزندانم پس از من، شهر قم است.[4]
این روایت، جایگاه معنوی و ویژه شهر قم را در میان سرزمینهای شیعه بیان میکند؛ شهری که با حضور حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها به یکی از مهمترین مراکز نورانی تشیع تبدیل شد و حرم اهلبیت علیهمالسلام در ایران به شمار آمد.
لقب «معصومه» و مقام بلند حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها
لقب «معصومه» از سوی امام رضا علیهالسلام به خواهر بزرگوارشان عطا شده است. آن حضرت در روایتی فرمودند:
«مَنْ زَارَ الْمَعْصُومَةَ بِقُمْ كَمَنْ زَارَنِي.»
هر کس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.[5]
این لقب که از سوی امام معصوم علیهالسلام برای این بانوی بزرگوار بیان شده است، نشاندهنده مقام والا، فضیلت و منزلت معنوی حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها است.
فضیلت زیارت حضرت معصومه سلاماللهعلیها در کلام امام رضا علیهالسلام
امام رضا علیهالسلام در روایتی دیگر میفرمایند:
هر کس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری یا خواهرم را در قم زیارت کند؛ زیرا ثواب زیارت مرا دریافت خواهد کرد.[6]
این روایت، ارتباط عمیق معنوی میان امام رضا علیهالسلام و حضرت معصومه سلاماللهعلیها را نشان میدهد و جایگاه ویژه حرم آن حضرت را در میان شیعیان آشکار میسازد.
حضرت معصومه سلاماللهعلیها؛ «کریمه اهلبیت»
یکی دیگر از القاب مشهور حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، «کریمه اهلبیت» است. این لقب بر اساس رؤیای صادقانه یکی از عالمان بزرگ شیعه، مرحوم آیتالله سیدمحمود مرعشی نجفی، پدر بزرگوار آیتالله سیدشهابالدین مرعشی نجفی، به این بانوی گرانقدر نسبت داده شده است.
ماجرای این رؤیای صادقانه چنین نقل شده است:
مرحوم آیتالله سیدمحمود مرعشی نجفی علاقه فراوانی داشتند که محل قبر شریف حضرت صدیقه طاهره، حضرت زهرا سلاماللهعلیها، را پیدا کنند. ازاینرو ختمی مجرب انتخاب کردند و چهل شب به انجام آن پرداختند.
در شب چهلم، پس از پایان ختم و توسل فراوان، استراحت کردند. در عالم رؤیا به محضر مقدس یکی از ائمه معصومین علیهمالسلام مشرف شدند.
امام علیهالسلام به ایشان فرمودند:
«عَلَیْكَ بِكَرِیمَةِ أَهْلِ الْبَیْتِ.»
یعنی: به دامان کریمه اهلبیت چنگ بزن.
مرحوم مرعشی نجفی تصور کردند که منظور امام علیهالسلام حضرت زهرا سلاماللهعلیها است؛ ازاینرو عرض کردند:
قربانت گردم، من این ختم قرآن را برای دانستن محل دقیق قبر شریف آن حضرت انجام دادهام تا بتوانم بهتر به زیارت ایشان مشرف شوم.
امام علیهالسلام فرمودند:
منظور من قبر شریف حضرت معصومه در قم است.
سپس افزودند:
به دلیل مصالحی، خداوند میخواهد محل قبر شریف حضرت زهرا سلاماللهعلیها پنهان بماند؛ ازاینرو قبر حضرت معصومه سلاماللهعلیها را تجلیگاه قبر شریف حضرت زهرا سلاماللهعلیها قرار داده است.
اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتی برای آن مقدر شود، خداوند همان جلال و عظمت را به قبر مطهر حضرت معصومه سلاماللهعلیها عطا کرده است.[7]
سفر آیتالله مرعشی نجفی برای زیارت کریمه اهلبیت سلاماللهعلیها
مرحوم آیتالله سیدمحمود مرعشی نجفی پس از مشاهده این رؤیای معنوی، تصمیم گرفتند برای زیارت حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها به ایران سفر کنند.
ایشان بیدرنگ مقدمات سفر را فراهم کردند و همراه خانواده خود، نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهلبیت سلاماللهعلیها ترک کردند. این سفر، نقطه آغاز ارتباط نزدیکتر ایشان با آستان مقدس حضرت معصومه سلاماللهعلیها بود.
جایگاه حضرت معصومه سلاماللهعلیها در میان اهلبیت علیهمالسلام
روایات فراوانی که از امامان معصوم علیهمالسلام درباره حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها نقل شده است، نشاندهنده مقام بلند معنوی این بانوی بزرگوار است.
تعبیرهایی مانند «معصومه»، «کریمه اهلبیت» و بیان فضیلت زیارت ایشان با پاداشی همچون بهشت، بیانگر جایگاه ویژه آن حضرت در میان خاندان پیامبر صلیاللهعلیهوآله است.
حضور نورانی حضرت معصومه سلاماللهعلیها در شهر قم، این شهر را به یکی از مهمترین پایگاههای علمی و معنوی شیعه تبدیل کرد؛ به گونهای که قرنهاست حرم مطهر ایشان محل رجوع عاشقان اهلبیت علیهمالسلام و مرکز نشر معارف اسلامی است.
پینوشتها
[1] کامل الزیارات.
[2] بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۳۰۷.
[3] بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۳۰۷.
[4] بحارالانوار، ج ۶۰، ص ۲۱۶.
[5] ناسخ التواریخ، ج ۳، ص ۶۸، به نقل از کتاب «کریمه اهلبیت»، ص ۳۲.
[6] زبدة التصانیف، ج ۶، ص ۱۵۹، به نقل از کتاب «کریمه اهلبیت»، ص ۳.
[7] کریمه اهلبیت، ص ... .